DHT a wypadanie włosów – czym jest DHT i jak działa palma sabałowa

W skrócie: DHT (dihydrotestosteron) to hormon powstający z testosteronu pod wpływem enzymu 5-alfa-reduktazy. U osób z predyspozycją genetyczną DHT stopniowo osłabia mieszki włosowe, co prowadzi do łysienia androgenowego, najczęstszej przyczyny przerzedzania włosów u mężczyzn. Palma sabałowa (Serenoa repens) w badaniach laboratoryjnych hamuje 5-alfa-reduktazę, a kilka niewielkich badań na ludziach dało zachęcające, choć ograniczone wyniki. Poniżej wyjaśniamy, czym jest DHT, czym są tak zwane blokery DHT i czego realnie można oczekiwać od palmy sabałowej.

Czym jest DHT (dihydrotestosteron)?

DHT to androgen, czyli męski hormon płciowy, który organizm wytwarza z testosteronu. Działa silniej niż sam testosteron, ponieważ mocniej wiąże się z receptorami androgenowymi w tkankach. Występuje zarówno u mężczyzn, jak i u kobiet, choć u mężczyzn w znacznie większej ilości.

DHT nie jest „złym hormonem”. W okresie płodowym i w dojrzewaniu odpowiada za rozwój męskich cech płciowych, a u dorosłych bierze udział m.in. we wzroście zarostu. Problem pojawia się w dwóch miejscach: w prostacie, która z wiekiem może się pod jego wpływem powiększać, oraz w mieszkach włosowych na głowie, które u części osób są na DHT wyjątkowo wrażliwe.

Jak powstaje DHT? Rola 5-alfa-reduktazy

DHT powstaje, gdy enzym 5-alfa-reduktaza przekształca testosteron. Proces w uproszczeniu wygląda tak:

1. Testosteron krąży we krwi i dociera do tkanek, m.in. do skóry głowy i prostaty.
2. W tych tkankach enzym 5-alfa-reduktaza zamienia część testosteronu w DHT.
3. DHT łączy się z receptorami androgenowymi w komórkach mieszka włosowego.
4. U osób z predyspozycją genetyczną ten sygnał skraca fazę wzrostu włosa i uruchamia miniaturyzację mieszka.

Istnieją dwa główne typy 5-alfa-reduktazy, obecne m.in. w skórze, mieszkach włosowych i prostacie. Właśnie na ten enzym działają leki stosowane w łysieniu androgenowym i w łagodnym przeroście prostaty.

DHT a wypadanie włosów: jak dochodzi do miniaturyzacji mieszków?

DHT nie powoduje nagłego wypadania włosów, tylko stopniowe ich przerzedzanie. Według Medycyny Praktycznej DHT, działając na receptory androgenowe mieszka włosowego, prowadzi do jego stopniowego zaniku: mieszki ulegają miniaturyzacji, a wytwarzane włosy są coraz cieńsze i krótsze [1]. Łysienie androgenowe typu męskiego dotyczy około 80% mężczyzn i pojawia się po okresie dojrzewania [1].

Kluczową rolę odgrywa genetyka. Przegląd literatury z lat 1916–2016 opublikowany w czasopiśmie Endocrine podkreśla, że łysienie androgenowe wynika z połączenia czynników hormonalnych i dziedzicznej wrażliwości mieszków włosowych, a za tę wrażliwość odpowiada wiele genów jednocześnie [2]. Dlatego dwie osoby o podobnym poziomie DHT mogą mieć zupełnie inne włosy. Ryzyko jest większe, jeśli łysienie występowało u ojca lub dziadka ze strony ojca [1].

Typowy przebieg u mężczyzn: włosy przerzedzają się najpierw w zakolach, potem na czubku głowy, a z czasem obszary te się łączą [1]. U kobiet przerzedzenie jest zwykle bardziej rozlane, w okolicy przedziałka.

Blokery DHT: co oznacza to pojęcie?

„Blokery DHT” to potoczna nazwa substancji, które ograniczają powstawanie DHT, najczęściej poprzez hamowanie 5-alfa-reduktazy. Warto od razu rozróżnić dwie grupy, bo często są wrzucane do jednego worka.

Palma sabałowa nie jest „naturalnym finasterydem” ani jego zamiennikiem. To suplement diety, który może wspierać organizm w obszarze związanym z DHT, ale nie zastępuje leczenia zaleconego przez dermatologa.

Jak działa palma sabałowa na DHT?

Palma sabałowa może hamować oba typy 5-alfa-reduktazy, a tym samym ograniczać powstawanie DHT. Przegląd systematyczny z 2020 roku opisuje ekstrakt jako niewybiórczy inhibitor obu form enzymu, który dodatkowo zmniejsza wiązanie DHT z receptorami androgenowymi [3]. Za to działanie odpowiadają głównie kwasy tłuszczowe, które stanowią od 70 do 95% ekstraktu [3].

Te same autorki zaznaczają jednak, że wśród badaczy istnieją rozbieżne opinie co do rzeczywistego wpływu palmy sabałowej na parametry zależne od androgenów [3]. Mechanizm obserwowany w laboratorium nie przekłada się automatycznie na efekt u człowieka. Dlatego mówimy o możliwym wsparciu, nie o gwarancji.

Co pokazują badania na ludziach?

Badania nad palmą sabałową i włosami są nieliczne i małe. Oto najważniejsze z nich, opisane z ich realną siłą:

• Przegląd systematyczny z 2020 roku zebrał 5 badań randomizowanych i 2 badania obserwacyjne z preparatami zawierającymi palmę sabałową (100–320 mg, doustnie lub na skórę głowy). Autorki opisały poprawę m.in. jakości i gęstości włosów, ale podkreśliły, że brakuje dużych badań wysokiej jakości, a w wielu z nich palma sabałowa była tylko jednym ze składników mieszanki [3].
• Badanie porównawcze 100 mężczyzn z łagodnym i umiarkowanym łysieniem androgenowym, trwające 2 lata: w ocenie zdjęć poprawę zauważono u 38% osób przyjmujących 320 mg palmy sabałowej dziennie i u 68% osób przyjmujących finasteryd. Badanie nie miało grupy placebo [4].
• Małe badanie pilotażowe z placebo (26 mężczyzn): preparat łączący ekstrakt z palmy sabałowej z beta-sitosterolem wiązał się z poprawą u 6 z 10 ocenianych osób w grupie aktywnej. Sami autorzy uznali je za wstęp do większych badań [5].

Amerykański NCCIH podsumowuje, że dowody z kilku małych badań są zbyt ograniczone, aby wyciągać wnioski [6]. Uczciwie więc: palma sabałowa może wspierać włosy w kontekście DHT, ale jej działanie jest słabsze i gorzej udokumentowane niż w przypadku leków.

Jak obniżyć DHT: co realnie zależy od Ciebie?

Poziomu DHT nie da się skutecznie „zbić” dietą ani stylem życia. Można natomiast zadbać o czynniki, które wpływają na kondycję włosów, i szybko zdiagnozować przyczynę problemu.

Palma sabałowa po przeszczepie włosów

Przeszczepione mieszki pochodzą zwykle z tyłu głowy, gdzie są mniej wrażliwe na DHT. Włosy własne wokół przeszczepu nadal jednak podlegają łysieniu androgenowemu. Z tego powodu część klinik zaleca po zabiegu wsparcie ukierunkowane na włosy nieprzeszczepione. Jeśli rozważasz palmę sabałową w tym okresie, ustal to ze swoim specjalistą i stosuj się do zaleceń kliniki, szczególnie w pierwszych tygodniach gojenia.

Jakich efektów można się spodziewać i kiedy?

Efekty na włosach pojawiają się powoli, bo włos rośnie w cyklach. Faza wzrostu trwa latami, a faza spoczynku kilka miesięcy, dlatego zmiany gęstości ocenia się w perspektywie miesięcy, a nie tygodni. W badaniach nad palmą sabałową oceny dokonywano najczęściej po 6 miesiącach lub później [3][4].

Aby ocenić działanie, stosuj regularnie, codziennie, przez co najmniej 2 miesiące. Przy włosach realna ocena wymaga zwykle dłuższego czasu, ze względu na cykl wzrostu. Przy nieregularnym stosowaniu trudno zaobserwować efekty. Pomocne jest zrobienie zdjęć przy tym samym świetle na początku i co kilka miesięcy.

Czego palma sabałowa nie zrobi?

• Nie odtworzy mieszków włosowych, które już zanikły.
• Nie zastąpi leczenia zaleconego przez dermatologa ani diagnostyki.
• Nie działa jak lek i nie należy oczekiwać efektów porównywalnych z finasterydem.
• Nie pomoże, jeśli przyczyną wypadania nie jest DHT, np. przy niedoborach czy chorobach tarczycy.

Więcej o samym zastosowaniu palmy przy przerzedzeniu włosów przeczytasz w artykule palma sabałowa na wypadanie włosów.

Jak stosować palmę sabałową?

Przyjmuj 1 kapsułkę dziennie, w trakcie posiłku, najlepiej zawierającego tłuszcze. Wybierz stałą porę, która łatwo wejdzie Ci w nawyk. Pamiętaj o zasadzie regularności: co najmniej 2 miesiące codziennego stosowania, zanim ocenisz działanie. Osoby w ciąży i karmiące piersią nie powinny stosować palmy sabałowej. Przy lekach hormonalnych lub przeciwzakrzepowych skonsultuj się wcześniej z lekarzem. Ogólne informacje o roślinie znajdziesz w przewodniku palma sabałowa: właściwości i jak stosować.

Dlaczego skład ma znaczenie?

Za hamowanie 5-alfa-reduktazy odpowiadają głównie kwasy tłuszczowe, dlatego liczy się ich zawartość w ekstrakcie [3]. Ekstrakt standaryzowany na określony procent kwasów tłuszczowych daje powtarzalną ilość składników aktywnych w każdej kapsułce. Jednoskładnikowy preparat pozwala też jasno ocenić, jak organizm reaguje na samą palmę sabałową.

Jakość Orzax

Orzax należy do Alyors Group, działającej od 2004 roku i założonej przez farmaceutę, lekarza i inżyniera. Produkcja odbywa się w zakładzie z certyfikatami GMP oraz ISO 9001 i ISO 22000, zarejestrowanym w FDA, z własnym centrum badawczo-rozwojowym Nuvita. Produkty przechodzą badania laboratoryjne.

Palma Sabałowa od Orzax

Jeśli po rozmowie z lekarzem chcesz uzupełnić dbanie o włosy o palmę sabałową, sprawdź Palmę Sabałową od Orzax. Jedna kapsułka zawiera 500 mg ekstraktu z owoców Serenoa repens, standaryzowanego na 45% kwasów tłuszczowych. Preparat jest jednoskładnikowy i wegański. W opakowaniu jest 120 kapsułek, a przy 1 kapsułce dziennie to zapas na 4 miesiące.

Najczęstsze pytania (FAQ)

Co to jest DHT?

DHT, czyli dihydrotestosteron, to androgen powstający z testosteronu pod wpływem enzymu 5-alfa-reduktazy. U osób z predyspozycją genetyczną powoduje stopniową miniaturyzację mieszków włosowych.

Czy palma sabałowa obniża DHT?

W badaniach laboratoryjnych hamuje 5-alfa-reduktazę, czyli enzym wytwarzający DHT. U ludzi efekt jest słabiej udokumentowany, a badania są nieliczne i małe.

Czy palma sabałowa działa jak finasteryd?

Nie. Finasteryd jest lekiem na receptę o potwierdzonej skuteczności. Palma sabałowa jest suplementem diety, a w jedynym bezpośrednim porównaniu poprawę obserwowano rzadziej niż po finasterydzie.

Po jakim czasie widać efekty palmy sabałowej na włosy?

Aby ocenić działanie, stosuj ją regularnie, codziennie, przez co najmniej 2 miesiące. Przy włosach realna ocena wymaga zwykle kilku miesięcy, bo tyle trwa cykl wzrostu.

Czy można stosować palmę sabałową razem z minoksydylem?

Takie połączenie omów z dermatologiem. Lekarz oceni przyczynę wypadania włosów i dobierze plan, w którym suplement będzie ewentualnie uzupełnieniem.

Czy palma sabałowa działa u kobiet?

Mechanizm związany z DHT jest podobny, ale danych dla kobiet jest mniej. W ciąży i podczas karmienia piersią nie należy jej stosować. Więcej w artykule palma sabałowa dla kobiet.

Podsumowanie

DHT to silny androgen, który u osób z genetyczną wrażliwością mieszków stopniowo przerzedza włosy. Tak zwane blokery DHT to przede wszystkim leki na receptę, a palma sabałowa jest suplementem, który w laboratorium hamuje 5-alfa-reduktazę i może wspierać włosy, choć dowody u ludzi są ograniczone. Zacznij od diagnozy u dermatologa, miej realistyczne oczekiwania i stosuj palmę regularnie przez co najmniej 2 miesiące. Poznaj Palmę Sabałową od Orzax.

Zastrzeżenie: Ten artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady medycznej. Suplementy diety nie zastępują zróżnicowanej diety ani zdrowego trybu życia. Przed rozpoczęciem suplementacji skonsultuj się z lekarzem lub farmaceutą, zwłaszcza jeśli przyjmujesz leki, jesteś w ciąży lub karmisz piersią.

Źródła

1. Redakcja mp.pl (2022). Łysienie androgenowe typu męskiego: przyczyny, objawy i leczenie. Medycyna Praktyczna. mp.pl
2. Lolli F., Pallotti F., Rossi A., Fortuna M.C., Caro G., Lenzi A., Sansone A., Lombardo F. (2017). Androgenetic alopecia: a review. Endocrine, 57(1). pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
3. Evron E., Juhasz M., Babadjouni A., Mesinkovska N.A. (2020). Natural Hair Supplement: Friend or Foe? Saw Palmetto, a Systematic Review in Alopecia. Skin Appendage Disorders, 6(6). pmc.ncbi.nlm.nih.gov
4. Rossi A., Mari E., Scarno M., Garelli V., Maxia C., Scali E., Iorio A., Carlesimo M. (2012). Comparitive effectiveness of finasteride vs Serenoa repens in male androgenetic alopecia: a two-year study. International Journal of Immunopathology and Pharmacology, 25(4). pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
5. Prager N., Bickett K., French N., Marcovici G. (2002). A randomized, double-blind, placebo-controlled trial to determine the effectiveness of botanically derived inhibitors of 5-alpha-reductase in the treatment of androgenetic alopecia. Journal of Alternative and Complementary Medicine, 8(2). pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
6. National Center for Complementary and Integrative Health (2025). Saw Palmetto: Usefulness and Safety. nccih.nih.gov

Redakcja Orzax